 هدف مقاله زير٬ مختصرا٬ ارائه حقايق در مورد جنگ جهانى دوم و آن ضربات بزرگيست که به از ريشه برکندن نازيها منتهى شد. در اين مقاله به خواننده اين امکان داده ميشود که در ک شخصى خويش را از حوادثى که به پايانى مثبت از بزرگترين تراژدى در تاريخ بشريت منتهى شد بوجود بياورد. اين مقاله حاوى حقايق بسياريست٬ حقايقى ضرورى که بدون آنها ما قادر نخواهيم بود که درکمان را بر اساس واقعيتها بنا نهيم.
MARIO SOUSA
مترجم: پيام پرتوى
نبرد استالينگراد
بخش چهارم
براى فرماندهى آلمان نفت اتحاد جماهير شوروى از اهميتى استراتژيکى برخوردار بود. اگر چه آلمان نازى هنوز از شرکتهاى نفتى آمريکا مقادير عظيمى نفت دريافت ميکرد اما به جز آن بايد تا حد زيادى به نفت مصنوعى٬ تهيه شده از طريق يک فرايند گران شيميايى تکيه مينمود. تقويت شده توسط ارتشهاى گروه نظامى مستقر در مرکز گروه نظامى مستقر در جنوب در ژوئن ١٩٤٢ توانست تهاجم بسيار نيرومندى را بسوى جنوب و شرق توسعه داده و خارکف را به تصرف خود درآورد.
در پايان ژوئن٬ پس از جنگهايى خانمان برانداز که هفته ها بطول انجاميد٬ آلمانيها شهرهاى اتحاد جماهير شوروى Kertj و Sevastopol در Krim تصرف نمودند. آنها Sevastopol را از با فاصله اى زياد با توپخانه سنگين بمباران نمودند. زمانيکه مدافعان شوروى شهر را ترک ميکردند بندرت خانه اى باقى مانده بود. در ٢٨ ژوئن ارتش آلمان به پيشروى خود بسوى شرق ادامه داد٬ و پس از درگيريهاى خشونتبار آلمانيها و متحدان آنها خطوط دفاعى اتحاد جماهير شوروى را در هم شکسته و تا ٤۰۰ کيلومتر به جلو پيشروى نمودند. فاشيستها مناطق و نواحى دن را تا رودخانه دن به تصرف خود درآوردند. اکنون ارتشهاى فاشيستى در قسمت راست ساحل دن٬ بيش از ٥ ميل با حومه استالينگراد فاصله داشتند.
استالينگراد از خود دفاع ميکند
نبرد استالينگراد در ١٧ ژوئن ١٩٤٢ آغاز و تا ٢ فوريه ١٩٤٣ ادامه يافت. طى شش ماه و نيم جنگى خونين و وحشتناک شعله ور شد. اين جنگ بدون وقفه تا زمانيکه نيروهاى نظامى فاشيستها کاملا شکست خورده و نابود شدند ادامه يافت.
جبهه جنگ در کنار رودخانه هاى دن و ولگا وسعتى ميان ٤۰۰ و ٨٥۰ کيلومتر را داشت. دراين نبرد بزرگ٬ با احتساب هر دو نيرو٬ بيش از دو ميليون نفر٬ ٢۰۰۰ تانک٬ ٢۰۰۰ هواپيماى جنگى و ٢٦۰۰۰ توپ و خمپاره انداز شرکت داشتند. نيروهاى از دست رفته در جبهه مرتبا بوسيله نيروهاى جديدى جايگزين ميشد. درگيريها دهشتناک بودند و زيانهاى جانى و مالى بيش از هر زمان ديگر.
در برخى از نقاط جبهه نيروهاى نظامى فاشيستى موفق شدند که تا داخل استالينگراد جايى که مدافعان خانه به خانه مقاومت مينمودند نفوذ نمايند. در بسيارى از مواقع اوضاع براى نيروهاى نظامى شوروى بسيار وخيم بود. سربازان شوروى ناگزير بودند که از واحدهاى نظامى استفاده نمايند که در دست ساخت بودند.
در ژوئيه ١٩٤٢ در جريان آغازين نبردها نيروهاى نظامى فاشيستى با ٢۰ درصد از سربازان بيشتر٬ دو برابر تانک و ٣٬٦ برابر هواپيماى بيشتر برترى عددى داشتند. از لحاظ آتشبارهاى جنگى و خمپاره انداز هر دو نيرو تقريبا برابر بودند. فاشيستها تمام تلاش خود را بر روى تصرف استالينگراد٬ قبل از اينکه نيروهاى نظامى اتحاد جماهير شوروى فرصت سازماندهى خود را جهت ضد حمله بيابند٬ متمرکز نموده بودند. از ژوئيه تا نوامبر ١٩٤٢ فاشيستها در جنگهاى دن٬ ولگا و استالينگراد ٧۰۰۰۰۰ نفر٬ ١۰۰۰ تانک٬ بيش از ٢۰۰۰ دستگاه توپ و خمپاره انداز و ١٤۰۰ هواپيما را از دست داده بودند.
اما عليرغم اشغال بخش بزرگى از مناطق فاشيستها نتوانستند مقاومت سربازان اتحاد جماهير شوروى را در هم بشکنند. نيروهاى نظامى هيتلر زيانهاى بسيار سنگينى را متحمل شده و ناگزير شدند که در ماه نوامبر به دفاع از خود روى آورند بدون اينکه پيروزى تعيين کننده اى را بدست آورده و يا اينکه بر سر راه سازماندهى نيروهاى نظامى اتحاد جماهير شوروى جهت ضد حمله مانعى ايجاد نمايند.
جبهه آلمان – شوروى
در سال ١٩٤٢ ارتش آلمان از ٢٦٧ لشگر و ٥ تيپ نظامى تشکيل ميشد. نازيها ٧١ درصد از اين نيروها را در جبهه آلمان – شوروى٬ ١٩٢ لشگر و سه تيپ نظامى٬ متمرکز نموده بودند. در ضمن کشورهاى متحد با نازيها ٦٦ لشگر و ١٣ تيپ نظامى در اتحاد جماهير شوروى داشتند. در مجموع فاشيستها در جبهه آلمان – شوروى ٢٥٨ لشگر و ١٦ تيپ نظامى با ٦٬٢ ميليون نفر٬ تقريبا ٥١٧۰۰ دستگاه توپ و خمپاره انداز٬ ٥۰٨۰ دستگاه ماشينهاى جنگى و ماشينهاى حامل توپ٬ ٣٥۰۰ فروند هواپيماهاى جنگى و ١٩٤ کشتى جنگى در اختيار داشتند. لشگرهاى نظامى بيشترى طى سال به محل وارد شدند٬ و در نوامبر ٢٦٦ لشگر فاشيستى و ١٦ تيپ نظامى در اتحاد جماهير شوروى (١٢٬٥ لشگر در بقيه جبهه ها) وجود داشتند.
نيروهاى نظامى مستقر در سمت اتحاد جماهير شوروى متشکل بودند از ٦٬٦ ميليون نفر سرباز٬ ٧٧٨۰۰ دستگاه توپ و خمپاره انداز٬ ٧٣٥۰ ماشين جنگى و ٤٥٤٤ فروند هواپيماى جنگى. اگر چه اختلاف ميان آن دو چندان قابل توجه نبود اما توازن نيروها به نفع اتحاد جماهير شوروى تغيير کرده بود.
در خلال جنگ شيوه توليد سوسياليستى توانسته بود نتايج شگفت انگيزى را ببار آورد٬ امرى که تا حدودى براى نازيها و رهبران کشورهاى سرمايه دارى چيزى شبيه به يک معجزه بود. کشورى که آنها محکوم به نابودى نموده بودند٬ بدون داشتن امکان و يا فرصتى که بتواند سطح توليد جنگى خود را به کشورهاى اروپايى که بصورتى کامل در خدمت نيروهاى نظامى نازيها بودند برساند٬ توليد جنگى خود را با چنان سرعتى توسعه داده بود که در آنزمان از توليدات نازيها در اروپا نيز پيشى گرفته بود.
ضد حمله در نوامبر
در ١٩ نوامبر ١٩٤٢ ضد حمله اتحاد جماهير شوروى در استالينگراد آغاز شد.
تمرکز نيروهاى نظامى و تدارکات بدون اينکه هدف را افشاء نمايد انجام شده بود. نيروهاى نظامى جديد مجهز به سلاحهاى جديد٬ ماشينهاى جنگى جديد و هواپيماهاى جديد در منطقه گروهبندى شده بودند بدون اينکه فاشيستها متوجه بشوند که چه اتفاقى در حال رخ دادن بود. براى فاشيستها اتحاد جماهير شوروى کشورى بود بسيار ضيعف بدون داشتن امکانى براى ضد حمله. فاشيستها براى حمله به جنوب اتحاد جماهير شوروى ٧٤ لشگر٬ بالع بر ١٬٥ ميليون نفر سرباز٬ را بکار گرفت. گروه ضربت بر عليه استالينگراد ميان رودخانه دن و ولگا وجود داشت. اينها٬ ششمين ارتش آلمان و چهارمين ارتش مجهز به تانک با مجموع ٢٢ لشگر و تقريبا ٣٣۰۰۰۰ عضو٬ بهترين نيروهاى نظامى مسلح هيتلر بشمار ميرفتند.
انتظار ميرفت که ضد حمله اتحاد جماهير شوروى شکافى را در خط مقدم جبهه فاشيستها در شمال و جنوب٬ بسوى استالينگراد باز کند. در ادامه قرار بود که آنها به جناح راست – و چپ فاشيستها حمله کرده و به حمله تا محاصره کامل نيروهاى نظامى فاشيستها ادامه دهند. وظيفه اى که رهبرى اتحاد جماهير شوروى بعهده گرفته بود بسيار بزرگ بود. نيروهاى نظامى اتحاد جماهير شوروى قرار بود که در يک نبرد تعيين کننده مسلحترين و ناميترين نيروهاى نظامى آلمان نازى را که توسط von Paulus ٬ يک از ژنرالهاى مشهور هيتلر رهبرى ميشد شکست داده و نابود نمايند.
Von Paulus محاصره شده
نبردها تلخ و دهشتناک بودند. نيروهاى نظامى آلمان بصورتى کامل به تبليغات نازيها در مورد پيروزى بر مردم دون پايه روسى و ثروتى که جهت تصرف وجود داشت باور داشتند. نيروهاى نظامى اتحاد جماهير شوروى براى آزادى و کشور سوسياليستى ميجنگيدند.
فاشيستها از ضد حمله اتحاد جماهير شوروى شوکه شده بودند. نيروهاى نظامى فاشيستها در جناحين پس از چند روز کاملا در هم شکسته و ديگر وجود خارجى نداشتند. پس از آن ارتشهاى ششم و چهارم von Paulus بددن اينکه فرصت فرار را پيدا کرده و به جاى امنى پناه ببرند محاصره شدند. در ادامه ارتش اتحاد جماهير شوروى دايره اى خارجى را از ارتشهاى مسلح نيرومند تشکيل داد٬ ارتشهايى که هدفشان بى اثر نمودن تمام تلاشهايى بود که از خارج خواهان دادن کمک به von Paulus جهت خلاصى از محاصره بودند.
چرخش بزرگ
وضعيت جنگ براى نازيها بصورتى غيرمنتظره کاملا تغيير کرده بود. وقوع فاجعه براى نيروهاى نظامى آلمان نزديک بود. هيتلر گروههاى جديدى از ارتش را جهت خلاص نمودن von Paulus از محاصره تشکيل داد. ٢٧ لشگر٬ از آن ٥ لشگر زرهى٬ با تمام سرعت از آلمان٬ فرانسه٬ بلژيک و هلند جهت نجات von Paulus از يک شکست کامل به منطقه آمدند. اما هيج چيز نتوانست محاصره شوروى را در هم بشکند.
حلقه زده شده در اطراف نيروهاى نظامى von Paulus٬ همراه با زيانهاى بزرگ براى آلمان٬ هر روز تنگتر ميشد. و بالاخره در ٣١ ژانويه ١٩٤٣ بود که سپهبد von Paulus همراه با ٣٤ ژنرال ديگر تسليم شدند. چند روز بعد همه چيز براى نيروهاى نظامى آلمانى تمام شده بود.
در خلال ضد حمله اتحاد جماهير شوروى٬ ميان نوامبر ١٩٤١ و فوريه ١٩٤٣ ٬ فاشيستها ٣٢ لشگر و ٣ تيپ نظامى که بصورتى کامل نابود شده بودند از دست داده بودند. ١٦ لشگر فاشيستى ديگر نيز ميان ٥۰ تا ٧٥ درصد از سربازان خود را از دست داده بودند (طى همان زمان در امتداد سراسر جبهه شوروى – آلمان فاشيستها در مجموع ١۰۰ لشگر و ١٬٧ ميليون نفر از دست داده بودند).
در خلال تمام دوران نبرد براى استالينگراد فاشيستها بيش از يک ميليون نفر٬ ٣۰۰۰ تانک و ماشينهاى حمل توپ٬ ١٢۰۰۰ توپ و خمپاره انداز و بيش از ٣۰۰۰ هواپيماى جنگى را از دست داده بودند. اين يک چهارم از همه نيروهاى نظامى فاشيستها در اتحاد جماهير شوروى بود. تجهيزات جنگى از دست داده شده برابر بود با شش ماه از توليدات جنگى آلمان.
شکستى فاجعه بار
شکست نازيها در استالينگراد از بعدى فاجعه آور بود. هيچگاه يک ارتش آلمانى با اين ابعاد بدين شکل کامل شکست خورده و نابود نشده بود. در آلمان هيتلر سه روز عزاى عمومى اعلام نمود. پيروزى اتحاد جماهير شوروى در استالينگراد اهميت سياسى و نظامى بزرگى براى سراسر جهان داشت. شکست کامل نيروهاى نخبه نظامى نازيها تضادها را در بلوک فاشيستى تشديد نموده بود.
ژاپن از انجام هر گونه عمليات جنگى بر عليه اتحاد جماهير شوروى دست برداشت. مجارستان و رومانى٬ که شاهد از دست دادن کامل ارتش خود در کنار استالينگراد بودند٬ در خفا مذاکرات صلح با آمريکا و انگليس را آغاز نمودند. موسولينى به هيتلر پيشنهاد داد که از جنگ در شرق دست برداشته و در عوض نيروهاى خود را بر روى نيروهاى نظامى آمريکا و انگلستان متمرکز نمايد. ترکيه خوشحال از اينکه در جنگ بر عليه اتحاد جماهير شوروى شرکت نکرده بود اعلام بيطرفى نمود. تلاشى بلوک نازى – فاشيستى آغاز شد. در عوض متفقين از شادى سر از پا نمى شناختند.
رئيس جمهور آمريکا فرانکلين روزولت در يک ديپلم افتخار به استالين نوشت: "به نام مردم ايالات متحده آمريکا من اين ديپلم را به شهر استالينگراد و به ياد بود و ستايش از مدافعانى تقديم ميکنم که شهامت٬ شکيبايى و فداکارى آنها٬ در خلال محاصره از ١٣ سپتامبر تا ژانويه ١٩٤٣ ٬ براى هميشه الهام بخش تمام اعمال انسانهاى آزاد خواهد شد. پيروزى قابل ستايش آنها طوفان و سيل حمله را متوقف نمود و چرخشى را در جنگ کشورهاى متفق بر عليه نيروهاى مسلح متجاوزان بوجود آورد".
توان جديدى بدست آورد
پادشاه انگليس Georg VI شمشيرى را با اين کتيبه ارسال نمود: "مردم استالينگراد٬ قوى مانند فولاد٬ از پادشاه Georg VI بعنوان نشانه اى از ستايس عميق مردم انگليس".
در سراسر جهان نيروهاى ضد فاشيستى توان تازه اى گرفتند٬ شهامتى جديد و بينشى فزاينده در اينمورد که شکست نازيها امکان پذير بود و بايد در هم شکسته ميشدند. عبارت "استالينگراد" بعنوان شعارى براى مقاومت و پيروزى دهان به دهان گشت. در سراسر اروپا مبارزه پارتيزانها بر عليه فاشيستها افزايش قابل ملاحظه اى يافت. جهت مبارزه با پارتيزانها نازيها در اتحاد جماهير شوروى واحدهاى ويژه اى را سازماندهى نمودند. بجز بخشهاى جديد اس اس - و اس دى٬ پليس و نيم مليون نفر از واحدهاى کمکى همچنين ٢٥ بخش از ارتش منظم.
نبرد El Alamein
اما مورخان در غرب به حقايق وفادار نماندند. در خلال جنگ سرد جنگى تبليغاتى بر عليه اتحاد جماهير شوروى آغاز شد که يکى از اهدافش خنثى نمودن پيروزى بزرگ بر نازيها در استالينگراد در مقابل مردم کشورهاى غربى بود.
تعداد بسيارى کتاب ظاهر شدند که در مورد نبرد استالينگراد سکوت کردند و در عوض چرخش بزرگ در جنگ جهانى دوم را نتيجه پيروزى آمريکاييها و انگليسيها در نبرد El Alamein در مصر از ٢٣ اکتبر تا ٤ نوامبر ١٩٤٢ اعلام نمودند.
در ژوئن ١٩٤٢ ژنرال نازى Rommel با زره خود به آفريقاى شمالى حمله کرد و چاههاى نفت خاور ميانه را مورد تهديد قرار داد. او در El Alamein شکست خورد و نيروهاى نظامى او٬ آلمانيها و ايتالياييها٬ در مى ١٩٤٣ در تونس توسط نيروهاى نظامى آمريکا و انگليس کاملا نابود شدند.
بدون شک پيروزى در El Alamein براى بشريت آزاديخواه لذت بخش بود. انگليسيهايى که در آنجا مبارزه و حتى جان خود را جهت پايان بخشيدن به نازيسم فدا نمودند٬ مانند ديگر مخالفان فاشيستها در سراسر جهان همواره قهرمانان ما خواهند بود
اما اينکه El Alamein را با استالينگراد مقايسه کنيم يا اينکه از آن در جهت به فراموشى سىپردن استالينگراد استفاده کنيم يک حقه بازى کثيف است. در El Alamein ارتشى فاشيستى از ٤ لشگر نظامى و ٨ لشگر ايتاليايى بالغ بر ٨۰۰۰۰ نفر تشکيل شده بود. در استالينگراد فاشيستها٬ فقط در نزديکترين شهر ٢٢ لشگر آلمانى داشتند. در مجموع فاشيستها در نبرد استالينگراد در منطقه جنگى ٧٤ لشگر داشتند!
در El Alamein نيروهاى نظامى ايتاليايى و آلمانى تقريبا ٥٥۰۰۰ سرباز و ٣۰۰ تانک را از دست دادند. در نبرد استالينگراد نازيها و متحدان آنها بيش از يک ميليون سرباز٬ ٣٥۰۰ تانک٬ ١٢۰۰۰ توپ و ٣۰۰۰ هواپيما از دست دادند. اين امر بود که قدرت نظامى نازيها را در هم شکست. نميتوان پيروزى در
El Alamein را با مجموعه فاجعه اى که براى آلمانيها در استالينگراد رخ داد مقايسه نمود. اين را نخست وزير انگلستان وينستون چرچيل در نامه اى به استالين در مارس ١٩٤٣ که او در آن عمليات جنگى انگليسيها – آمريکاييها را در شمال آفريقا توضيح ميدهد اقرار نمود.
يک چرخش شد
چرچيل به استالين نوشت که "من تصور کردم که شما علاقمند به دانستن اين جزئيات بوديد٬ اگر چه از نظر وسعت آنها را به هيچ وجه نميتوان با عمليات گسترده اى که شما رهبرى آنرا بر عهده داريد مقايسه نمود ."
تنها يک پيروزى در سطح استالينگراد توانست چرخشى در جريان جنگ ايجاد نمايد. اگر چه آلمان نازى يک قدرت نظامى با اهميت بود٬ اما هرگز نتوانست٬ آن نيروهاى نظامى٬ آن حجم عظيم مادى٬ اعتبار و روحيه که براى هميشه در آنجا از دست داد را بازسازى نمايند.
ادامه دارد
فهرست ادبيات
استالين – چرچيل – روزولت٬ مکاتبات ١٩٤١ -٤٥. Progress/Fram ١٩٨٨.
Minnen och reflexioner "خاطرات و بازتابها". Georgij Zjukov. Progress/Fram ١٩٨٨.
Bol'shaia Soveskaia Entsiklopediia Moscow 1970 – Great Soviet Encyclopedia – Macmillan New York .
تاريخ جنگ جهانى دوم – Myter och verklighe افسانه ها و واقعتيها. Oleg Rzjesjevskij..
Progress/Fram 1984.
A verdade e a mentira sobre a segunda guerra mundial. E. Kulikov, O. Rjechvski, I Tchelichev. Avante! 1985.
Dossier. Segunda Guerra Mundial. Avante! 1985.
På uppdrag i Moskva "براى انجام ماموريت در مسکو. سفير جوزف ديويس". Bonniers 1942.
Our Debt to Our Soviet Ally. Ambassadör Joseph Davies 1942.
Stalin Talar "استالين سخن ميگويد". در خلال جنگ جهانى دوم. Natur och Kultur 1944. "طبيعت و فرهنگ ١٩٤٤".
The Gothic Line. Douglas Orgill. London 1956.
هدف زندگى. صنعت هوايى اتحاد جماهير شوروى. A. Jakovlev. Rabén och Sjögren 1969
Molotov Remembers. Chicago 1993.
El Estado Mayor General Durante La Guerra. S. Shtemenko. Progreso, Moscú 1977.
Svenska folkets undangömda öden "سرنوشت پنهان مردم سوئد". Gustav Johansson. نشريات Bo Cavefors ١٩٦٨.
Röd Bok om Svart Tid "کتابى قرمز در مورد زمانى سياه". Hilding Hagberg. نشريات
Cavefors Bo ١٩٦٦.
Från mörkret stiga vi mot ljuset "گام برداشتن از تاريکى بسوى روشنايى".
Kristensson/ Nyström/ Nyström. Proletärkultur "فرهنگ کارگر" ١٩٨٥.
Comments
 |
